Одземено од профилот Лектор по македонски јазик на колегата Бојан Грбиќ, лектор и преведувач.
Секоја година пред празникот се појавува истата дилема: Која форма е „помакедонска“? Еве го одговорот базиран на истражувањата на проф. д-р Елка Јачева-Улчар и македонската правописна норма:
БОЖИК ИЛИ БОЖИЌ?
Според македонскиот правопис, не му се дава предност на ниту еден од овие два облици. Можете слободно да ги користите и двата.
И ДВЕТЕ ФОРМИ СЕ ПРАВИЛНИ!
Божик е почеста форма на пошироката македонска територија. Суфиксот -ик служи за создавање именка (како кај Божји ден → Божик).
Божиќ настанал со омекнување на гласот К во Ќ под влијание на самогласката И. Ова е природна појава во македонскиот јазик (слично како кај топонимите Зовиќ или Глишиќ) и не е преземено од српскиот јазик, како што често погрешно се мисли.
Истражувањата на Институтот за македонски јазик „Крсте Мисирков“ покажуваат дека низ Македонија (во нејзините етнички граници) се среќаваат и други варијанти:
Бужиќ, Бужик, Божич, Божек, па дури и Крачун.
Врз основа на дијалектолошките истражувања на Институтот за македонски јазик, еве подетален преглед на тоа каде што преовладува:
Божик (со К)
Оваа форма е најраспространета и се смета за типична за голем дел од македонските говори:
Централни и Западни говори: Прилеп, Битола, Кичево, Велес.
Северни говори: Скопско, Кумановско (иако тука има специфично меко „к“).
Југоисточни говори: Струмичко, Радовишко.
Божиќ (со Ќ)
Оваа форма се јавува во предели каде што крајното К природно преминало во Ќ поради влијание на самогласката И:
Јужни говори: Тиквешијата (Кавадарци, Неготино), Мариово.
Делови од Источна Македонија: Штипско, Кочанско.
Егејска Македонија: Во некои костурски и лерински говори.
Специфични локални варијанти
Професорката Јачева-Улчар нагласува дека постојат и многу интересни локализми:
Бужик / Бужиќ: Карактеристично за крајниот југоисток (Гевгелиско, Дојранско, Воденско, Мегленско, Бојмија, Кукушко) каде што самогласката О преминала во У.
Божич: Се среќава во некои крајни северозападни и западни говори (под влијание на постари словенски слоеви или соседни влијанија).
Крачун: Еден од најстарите називи за празникот, кој сè уште се чува во некои говори во источна Македонија (Малешевијата) и во делови од Пиринска и Егејска Македонија.
Заклучок:
Јазикот е богатство, а разликите во дијалектите само го потврдуваат тоа. Наместо да се расправаме за буквата, да уживаме во празничната магија со љубов!
.%20A%20day%20of%20campaigning%20%E2%99%80%20%E2%80%A6%20or%20a%20day%20to%20buy%20flowers%20%F0%9F%92%90.jpg)
